چگونگی اثربخشی عسل در مقابله با عفونت

    امتیاز کاربران

    ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
     

    بشر هزاران سال است که از مخلوط بزاق زنبور و شهد گل که عسل نام دارد به عنوان دارویی برای درمان زخم ها استفاده می کند. آزمایش هایی که در سال اخیر انجام گرفته، نشان داده اند که عسل در درمان عفونتهای برجای مانده از عمل سزارین و سوختگی ها از آنتی بیوتیکهای مرسوم کارآمدتر عمل می کند. این ماده شیرین با طیف وسیعی از میکروبهای خطرناک از جمله  (هلیکوباکتر،ای دات کولی،سالمونلا) به خوبی مبارزه می کند. عسل روی باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک از جمله ابر میکروبی به نام (ام آر اس ای) نیز موثر است و برخلاف بیشتر آنتی بیوتیک ها به نحو چشمگیری باعث پیشرفت بهبودی زخم ها می شود. هنوز به درستی نمی دانیم عسل چگونه این آثار را بر جای می گذارد، اما محققان اعتقاد دارند توان بهبود زخم ها و مقابله با میکروبهای مقاوم به آنتی بیوتیک که در این ماده بی نظیر وجود دارد، ممکن است روزی عسل را از نوعی درمان جایگزین به یک شیوه درمانی اساسی در پزشکی تبدیل کند. رمز و راز این توانایی ها را باید در شیوه تهیه عسل جست و جو کرد. زنبورهای کارگر طی بهار و تابستان شهد جمع آوری می کنند، هنگامیکه به کندو بازمیگردند آن را از معده به دهان می آورند و در دهان دستیاران خود می گذارند. آنها شهد را به درون حفره های شانه، خالی می کنند و با بالهایشان آنقدر آن را باد می زنند که بیشتر آب موجود در شهد تبخیر شود. در همین زمان، بزاق سرشار از آنزیم زنبورها، ساکاروز را به گلوکز و فروکتوز تبدیل می کند که به آب باقیمانده در شهد پیوند می شوند. به این ترتیب، بیابانی بر جای می ماند که باکتریها نمی توانند در آن زنده بمانند. البته حین رسیدن عسل، فرصت زیادی برای تهاجم عوامل بیماری زا وجود دارد اما آنزیمی به نام گلوکز اکسیداز این فرصت را از آنها می گیرد. این آنزیم با تبدیل کردن گلوکز به اسیدگلوکونیک، فرآورده تلاش زنبورها را اسیدی و آن را برای بیشتر باکتری ها نامطلوب می سازد.
    اغلب افراد عقیده دارند که اسیدی بودن تنها سلاح عسل در برابر باکتری هاست، اما مطالعات نشان داده اند تقریباً همه عسل ها سلاحی سری دارند که حتی اگر رقیق شوند آنها را برای میکروبها مرگبار می سازد. پراکسید هیدروژن: این ماده زمانی در بیمارستان ها به عنوان ضدعفونی کننده مصرف می شد. از تجزیه این ماده رادیکال های آزاد تشکیل می شوند که باکتری ها را از بین می برند. چون این واکنشها خیلی سریع رخ میدهد، پراکسید هیدروزن را باید  در غلظتهای بالا بر زخم ها استعمال کرد. البته این ماده در این غلظتها به بافت سالم آسیب می رساند. در عسل، پراکسید هیدروژن به کمک آنزیم گلوکز اکسیداز تولید می شود اما میزان آن هزار بار کمتر از مقداری است که در گذشته روی زخم ها استعمال می شد، در نتیجه، گذاشتن عسل روی زخم ها، ضمن جلوگیری از تهاجم و تخریب میکروبها، با آسیب بافتی همراه نیست. علاوه براین، همینطور که پراکسید هیدروژن تجزیه می شود، گلوکز اکسیداز با تسهیل ساختن آن از گلوکز، پیوسته آن را جایگزین می کند. جالبتر اینکه، به دلایل ناشناخته وقتی عسل رقیق می شود، فعالیت این آنزیم افزایش می یابد. به همین خاطر، عسل حتی وقتی 7 تا 14 برابر رقیق شود می تواند از رشد باکتریهایی مانند (ام آر اس ای) جلوگیری کند، خلاصه زمانی که عسل روی زخم قرار می گیرد و در اثر تراوش پلاسما از زخم، رقیق می شود،  در مبارزه با میکروبها پرتوانتر می شود.
    یکی دیگر از خصوصیات جالب عسل که آن را از داروهای ضد باکتری مرسوم مجزا می سازد، تقویت بهبود یافتن زخم هاست. داروهای ضد باکتری علاوه بر نابودی باکتری ها،به سلولهای انسان نیز آسیب می رسانند. از طرف دیگر، آنها فقط با مهار کردن رشد میکروبها به بهبودی زخم ها کمک می کنند. اما عسل به طور مستقیم در بهبودی زخم ها دخالت می کند. عسل محیط ویژه ای را می افزاید که برای رشد بافت مناسب است و در عین حال با میکروبها نیز مبارزه می کند. بعلاوه، رطوبت عسل از درد و تخریب سلولها حین تعویض پانسمانهای خشک شده جلوگیری می کند.
    عسل دست کم بخشی از توان ترمیمی خود را مدیون پراکسید هیدروژن است. این ماده، رشد رگهای خونی را تحریک می کند. این رگها اکسیژن، مواد غذایی و سلولهایی به نام فیبروپلاست (که بافت پیوندی جدیدی را می سازند) را به موضع زخم هدایت می کنند. به علاوه، ترکیب ناشناختهای دسته ای از سلولهای ایمنی به نام منوسیت را فعال می کند. این سلولها عامل رشدی را آزاد می کنند که سلولهای پوششی را تحریک می کنند تا تقسیم شوند و زخم را ببندند. منوسیت ها به نوع دیگری از سلولهای ایمنی به نام ماکروفاژ نیز تبدیل می شوند. این سلولها، میکروبها و سلولهای مرده را می بلعند و آنها را هضم می کنند.
    عسل در بهبود یافتن زخم معده نیز موثر است. یک قاشق چایخوری عسل طبیعی در معده خالی می تواند مانع رشد باکتری خطرناکی به نام (هلیکوباکتر) شود که باعث اغلب زخم های معده می شود. عسل باکتری مقاوم به آنتی بیوتیکی را که باعث عفونت ریوی در بیماران (بورخوردریا سپاسیا) مبتلا به فیبروز سیستیک می شود، در محیط کشت از پا درآورده است.
    به هر حال همه عسل ها از خواصی که برشمرده شد به یک اندازه بهرهمند نیستند. شهد بعضی گلها مقدار زیادی کاتالاز دارد. این آنزیم پراکسید هیدروژن را تخریب می کند. بعضی شهدها، گلوکز اکسیداز را به گرما و نور حساس می کنند، با وجود این توان ضد میکروبی بعضی عسل ها حتی با جوشاندن آنها از بین نمی رود از این رو، به نظر می رسد عسل علاوه بر مولکولهایی که تاکنون شاخته شده است، مواد ضد میکروب دیگری دارد که به دما مقاوم اند.
    از زمان مصریان باستان، عسل برای درمان زخم استفاده می شده است و به نظر میرسد که باکتری ها هنوز توان مقابله با مواد ضد میکروب آن را پیدا نکرده اند، از این رو تلاش برای شناخت کامل تر این ماده، ما را در مقابله با ابر باکتریها که به آنتی بیوتیک های مرسوم مقاوم شده اند، یاری خواهد رساند. به هر حال این ماده دارویی را همانند سایر داروها باید با مشورت متخصصان استفاده کرد، زیرا دانه های گرده موجود در عسل طبیعی می توانند خود باعث عفونت شوند. خوشبختانه  گرده ها را با پرتو گاما می توان از بین برد بدون آنکه به خواص دارویی عسل آسیبی برسد. امید است با تلاش های محققان راه برای یک شیوه درمانی جدید یعنی « عسل  درمانی» هموار شود.

    شرکت عسل هانزا

    • دفتر مرکزی:تهران-پاسداران-جنب برج سفید-نبش نیستان ششم-پلاک252-طبقه2-واحد2
    • 021-22884900 و 02122790039 و 09122874900

    Search